resimkoy

ساعت و لحظه دقیق تحویل سال ۱۳۹۷-Nowruz

۳ آبان ۱۳۹۶


منشأ و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست. برخی از روایت‌های تاریخی،
آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می‌دهد. بر طبق این روایت‌ها، رواج نوروز
در ایران به سال ۵۳۸ (قبل از میلاد) یعنی زمان حمله کوروش بزرگ به بابل
بازمی‌گردد. همچنین در برخی از روایت‌ها، از زرتشت به‌عنوان بنیان‌گذار
نوروز نام برده انجام گرفته‌هست.

نوروز در اسطوره‌ها


در برخی از متن‌های کهن ایران از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و
در برخی دیگر از متن‌ها، کیومرث به عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی انجام گرفته‌هست.


پدیدآوری نوروز در شاهنامه، بدین گونه روایت انجام گرفته‌هست که: جم(یما) در حال
گذشتن از آذربایجان، بر روی تخت جمشیدی ارگ جمشید در آنجا فرود آمد و با
تاجی زرین بر روی تخت نشست با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان
نورانی انجام گرفت و آقام شادمانی کـــردند و آن روز را روز نوو جم را جمشید نامیدند.


حیاتیترین چهره‌های اسطوره‌ای مانند جمشید، سیاوش و کیخسرو پیوندی نزدیک با
نوروز دارند. نوروز روز پیروزی بزرگ جمشید بر دیوان هست که نماد پلیدی‌هایی
چون سرما، تاریکی، جهالت و خشونت بودند. عروج جمشید و عروج کیخسرو در این
روز اتفاق افتاد که تفاسیر گوناگونی را به همراه دارد.


در این روز جمشید جهان غیب را در جام جهان‌نما مشاهده کـــرد. همان جامی که در
آن کیخسرو جای بیژن را مشاهده کـــرد و رستم را به دنبال او فرستاد. اما
حکایت دگردیسی و بازآفرینی سیاوش، حکایتی ویژه هست که با روایت‌هایی مانند
آدونیس، پرسفون، ازیریس یا تمرز قابل‌مقایسه هست.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6720_271.jpg

نوروز در زمان سلسله هخامنشیان


کوروش بزرگ، نوروز را در سال ۵۳۸ (قبل از میلاد)، جشن ملی اعلام کـــرد. وی در
این روز پلن‌هایی برای ترفیع سربازان، پاکسازی مکان‌های همگانی و
خانه‌های شخصی و بخشش محکومان اجرا می‌نمود.


این آیین‌ها در زمان دیگر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار می‌انجام گرفت. در زمان
داریوش یکم، مراسم نوروز در تخت جمشید برگزار می‌انجام گرفت. به صورت حتم در
سنگ‌نوشته‌های به‌جا مانده از دوران هخامنشیان، به‌طور مستقیم اشاره‌ای به
برگزاری نوروز نانجام گرفته‌هست.


اما بررسی‌ها بر روی این سنگ‌نوشته‌ها نشان می‌دهد که هخامنشیان با جشن‌های
نوروز آشنا بودند و جشن نوروز را با شکوه برپا می‌کـــردند. شواهد نشان
می‌دهد داریوش نخست هخامنشی، به معقولت نوروز سال ۴۱۶ (قبل از میلاد)،
سکه‌ای از جنس طلا ضرب نمود که در یک سوی آن سرگیم در حال تیراندازی نشان
داده انجام گرفته‌هست.


در دوران هخامنشی، جشن نوروز در بازهٔ زمانی میان ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت
برگزار می‌انجام گرفت. برخی از پژوهشگران (هرتسفلد، کرفتر، اردمن، گیرشمن و پرادا)
مدعی هستند که تخت جمشید برای انجام مراسم نوروز ساخته انجام گرفته هست؛ در حالی
دیگر پژوهشگران (نیلاندر، کامایر، موسوی) هرگونه مدرکی برای جشن گرفتن
نوروز در دوره هخامنشی را انکار می‌کنند.

نوروز در زمان اشکانیان و ساسانیان


در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته می‌انجام گرفت. در این دوران،
جشن‌های متعددی در طول یک سال برگزار می‌انجام گرفت که حیاتیترین آنها نوروز و مهرگان
بود. برگزاری جشن نوروز در دوران ساسانیان، تعداد روز (دست کم شش روز) طول
می‌کشید و به دو دوره نوروز کوچک و نوروز بزرگ تقسیم می‌انجام گرفت. نوروز کوچک یا
نوروز عامه به مدت پنج روز، از یکم تا پنجم فروردین گرامی داشته می‌انجام گرفت و
روز ششم فروردین (خردادروز)، جشن نوروز بزرگ یا نوروز خاصه برپا می‌انجام گرفت.


هر یک از روزهای نوروز عامه، طبقه‌ای از طبقات آقام (دهقانان، روحانیان،
سپاهیان، پیشه‌وران و اشراف) به دیدار شاه می‌آمدند و شاه به نقل کردان آنها
گوش می‌داد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر می‌کـــرد. در روز ششم، شاه حق
طبقات گوناگون آقام را ادا کـــرده بود و در این روز، تنها نزدیکان شاه به
حضور وی می‌آمدند.


شواهدی وجود دارد که در دوران ساسانی سال‌های کبیسه رعایت نمی‌انجام گرفته‌ هست.
روز برگزاری مراسم نوروز در هر دوره ۴ ساله، یک روز از موعد اصلی خود (آغاز
برج حمل) عقب می‌ماند و درنتیجه زمان نوروز در این دوران همواره ثابت نبود
و در فصل‌های گوناگون سال جاری بود.


اردشیر بابکان، بنیان‌گذار سلسله ساسانیان، در سال ۲۳۰ میلادی از دولت روم
که از وی شکست خورده بود، خوهست که نوروز را در این کشور به حتمیت بشناسند.
این درخوهست مورد پذیرش سنای روم قرار گرفت و نوروز در قلمرو روم به
Lupercal معروف انجام گرفت.


در دوران ساسانیان، ۲۵ روز پیش از آغاز بهار، در دوازده ستون که از خشت خام
برپا می‌کـــردند، انواع حبوبات و غلات (برنج، گندم، جو، نخود، ارخانوم، و
لوبیا) را می‌کاشتند و تا روز شانزدهم فروردین آنها را پابرجا نگه
می‌داشتند. هر کدام از این گیاهان که بارورتر شود، در آن سال محصول بهتری
خواهد داد. در این دوران، همچنین متدنخست بود که در بامداد نوروز، آقام به
یکدیگر آب بپاشند.


از زمان هرمز نخست مرسوم انجام گرفت که آقام در شب نوروز آتش روشن نمایند. همچنین از
زمان هرمز دوم، رسم دادن سکه در نوروز به‌ عنوان عیدی متدنخست انجام گرفت.

نوروز پس از اسلام


در میان همهٔ جشن‌هایی که پس از اسلام در ایران به فراموشی سپرده انجام گرفتند،
نوروز توانست جایگاه خود را به عنوان جشنی ملی در ایران حفظ کند. دلیل
پایدار ماندن نوروز در فرهنگ ایرانی را می‌توان پیوند عمیق آن با آیین‌های
ایرانی، تاریخ این کشور، و حافظه فرهنگی ایرانیان دانست.


نقل کرد می‌شود که عرب‌های فاتح ایران، پایتخت شاهنشاهی ساسانی را در روز
نوروز تسخیر کـــردند. پس از آن، آن‌ها مالیات سنگینی بر برگزاری دو جشن نوروز
و مهرگان وضع کـــردند. خلفای دو پادشاهی امویه و عباسی نیز این رویه را
ادامه دادند، اگرچه بعدها خود آنها، در جشن نوروز شرکت کـــردند و آن را گرامی
داشتند.


از برگزاری آیین‌های نوروز در زمان امویان نشانه‌ای در دست نیست. در دوره
عباسیان، به نقل کردٔ تاریخ طبری، معتضد، آقام بغداد را از برافروختن آتش در
روز نوروز و پاشیدن آب بر روی عابران بر حذر داشت ولی پس از نگرانی از
احتمال آشوب آقام، فرمان خود را پس گرفت.


خلیفه‌های فاطمی نیز تعدادین‌بار برافروختن آتش و آب‌پاشی در نوروز را ممنوع
اعلام کـــردند. از نوشته‌های باقی‌مانده از سدهٔ چهارم هجری در بغداد،
می‌توان پی برد که آقام در روزهای نوروز، لباس نو بر تن می‌کـــرده‌اند، به هم
سیب هدیه می‌دادند، غذاهای ویژه می‌پختند و خانومان نیز عطرهای ویژهٔ نوروزی
خریداری می‌کـــردند. مسلمانان در این هنگام در کنار نامسلمانان شیره
می‌نوشیدند و بر یکدیگر آب می‌پاشیدند.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6723_627.jpg


عباسیان گاهی برای پذیرش هدایای آقامی، از نوروز هستقبال می‌کـــرده‌اند. با
روی کار آمدن سلسله‌های طاهریان، سامانیان و آل بویه، جشن نوروز با گستردگی
افزایشی برگزار انجام گرفت. در این دوره‌ها، با فرارسیدن نوروز، شاعران دربار در
ستایش آن شعر می‌سرودند و به شاه، فرارسیدن نوروز را شادباش می‌گفتند.
بیهقی از شکوه مراسم نوروز در دربار غخانومویان نوشته هست و تعدادی از
زیباترین آثار شعری از شاعران درباری‌ای چون فرخی، منوچهری، و سعد سلمان در
ستایش نوروز سروده انجام گرفته‌اند.


در دوران سلجوقیان، به دستور جلال‌الدین ملک‌شاه سلجوقی، تعدادی از ستاره
شناسان ایرانی از جمله خیام برای بهترسازی گاهشمار ایرانی گرد هم آمدند.
این گروه، نوروز را در یکم بهار (ورود آفتاب به برج حمل) قرار دادند و
جایگاه آن را ثابت نمودند. بر اساس این گاهشماری که به تقویم جلالی معروف
انجام گرفت، برای ثابت ماندن نوروز در آغاز بهار، مقرر انجام گرفت که حدوداً هر چهار سال
یک‌بار (گاهی هر پنج سال یک بار)، تعداد روزهای سال را به‌جای ۳۶۵ روز، ۳۶۶
روز در نظر بگیرند. این گاهشمار از سال ۳۹۲ هجری آغاز انجام گرفت.


نوروز در دوران صفویان نیز برگزار می‌انجام گرفت. در سال ۱۵۹۷ (میلادی)، شاه عباس
صفوی، مراسم نوروز را در عمارت نقش جهان اصفهان برگزار نمود و این منطقه را
پایتخت همیشگی ایران اعلام نمود. در اسلام و به ویژهٔ آیین تشیع، به نوروز
به عنوان روزی خجسته نگاه انجام گرفته‌هست و بر گرامی داشتن آن تأکید انجام گرفته‌هست. از
دیدگاه شیعه، نوروز روز ظهور امام زمان هست.

نوروز در دوران معاصر


قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تنها کشور جهان که نوروز را به عنوان
جشن ملی در تقویم خود داشته هست کشور ایران بودو به صورت حتم افغانستان نیز بصورت
متناوب این جشن را داشته هست. اما با هستقلال کشورهای آسیای میانه، ابتدا
جمهوری قرقیزستان و آذربایجان و سپس سایر کشورها نوروز را جشن ملی خود
اعلام کـــردند.


نوروز به عنوان یک میراث فرهنگی و جشن ملی در دوران معاصر همواره مورد توجه
آقام ایران قرار داشته و هر ساله برگزار می‌شود. به صورت حتم برگزاری جشن نوروز
به صورت آشکار در برخی از کشورها توسط برخی حکومتها برای مدت زمانی ممنوع
بوده‌هست. حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز را در برخی از کشورهای آسیای
میانه مانند ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان ممنوع کـــرده بود و این
ممنوعیت تا زمان میخائیل گورباچف ادامه داشت.


همچنین برخی از آقام این مناطق برای جلب موافقت مقامات محلی، نام دیگری بر
روی نوروز می‌گذاشتند؛ به‌طور مثال در تاجیکستان، آقام با اطلاق «جشن لاله»
یا جشن ۸ مارس سعی می‌کـــردند که آیینهای نوروز را بدون مخالفت مقامات دولتی
به جای آورند.


همچنین در افغانستان، در دوران حکومت طالبان، برگزاری جشن نوروز ممنوع بود و این حکومت تنها تقویم هجری قمری را به حتمیت می‌شناخت.


تا پیش از سال ۲۰۰۰ (میلادی)، نوروز در ترکیه (که توسط کـــردها برگزار
می‌شود) ممنوع و غیرقانونی بود؛ در اغلب مواقع نوروز با بازداشت کـــردها توسط
نیروهای امنیتی ترکیهای همراه بود. در سال ۱۹۹۲ (میلادی)، دست کم ۷۰ کـــرد
در درگیری با نیروهای امنیتی ترکیه کشته انجام گرفتند. اگرچه امروزه دولت ترکیه
نوروز را به عنوان جشن بهار ترکی (به ترکی هستانبولی: Nevruz) جشن می‌گیرد،
اما همچنان نوروز به مثابهٔ نمادی نیرومند از هویت کـــردهای ترکیه هست.


در سال‌های اخیر نوروز، به معنای واقعی کلمه، جهانگیر انجام گرفته هست. مجمع عمومی
سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ با تصویب قطعنامه‌ای ۲۱ مارس برابر با نخست فروردین
را روز جهانی نوروز اعلام کـــرد.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6722_169.jpg

نوروز جهانی انجام گرفت

بنا به پیشنهاد جمهوری آذربایجان، مجمع عمومی سازمان ملل روز نوروز، با ریشهٔ ایرانی را در تقویم خود جای داد.

در متن به تصویب رسیده ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) توسط مجمع عمومی سازمان ملل، نوروز، ۲۱ ماه مارس جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی زیاد از ۳ هزار سال دارد و امروزه زیاد از ۳۰۰ میلیون نفر آن را جشن می‌گیرند توصیف انجام گرفته‌هست.

پیش از آن در تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۸ خورشیدی، نوروز به پیشنهاد ازبکستان توسط سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، به عنوان میراث معنوی، به ثبت جهانی رسیده‌بود در ۷ فروردین ۱۳۸۹ نخستین دورهٔ جشن جهانی نوروز در پایتخت برگزار انجام گرفت و این منطقه به عنوان «دبیرخانهٔ نوروز» شناخته انجام گرفت. نخستین بار، نوروز ۱۳۹۱ را در صحن عمومی سازمان ملل و یونسکو به میزبانی ایران جشن گرفتند.


جغرافیای نوروز

ناحیه‌ای که در آن جشن نوروز برگزار می‌انجام گرفت، امروزه شامل تعداد کشور می‌شود و همچنان در این کشورها جشن گرفته می‌شود. برخی آیین‌های نوروز در این کشورها با هم متفاوت‌اند. برای نمونه در افغانستان سفره هفت‌میوه می‌چینند؛ اما در ایران (haft seen) سفره هفت سین می‌انداخانومد. شباهت و نزدیکی آیین‌های نوروز در جمهوری آذربایجان به آیینهای نورز ایران بییش از دیگر کشورههست.

جغرافیای نوروز با نام نوروز یا مشابه آن، سراسر خاورمیانه، بالکان، قزاقستان، تاتارستان، در آسیای میانه چین غربی (ترکستان چین)، سودان، خانومگبار، در آسیای کوچک سراسر قفقاز تا آستراخان و نیز آمریکای شمالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان، نپال و تبت را شامل می‌شود.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6724_463.jpg

کـــردها نیز این جشن را در فاصلهٔ میان ۱۸ تا ۲۱ مارس جشن می‌گیرند. بنظر کـــردها قیام کاوه موزیکر و پیروزی او بر ضحاک را جشن نوروز نامیده‌اند. در هنگام نوروز، کـــردها با گردهم‌آیی در بیرونِ منطقهها، به هستقبال بهار می‌روند. در این گردهم‌آیی‌های نوروزی، خانومان کـــرد لباس‌های رنگین پوشیده و شال‌های پرزرق و برق بر سر می‌نهند؛ آقاان جوان کـــرد نیز پرچم‌های سبز و زرد و سرخ را برافراشته و با رقص و پایکوبی گرد آتش، نوروز را پاس داشته و خانومده نگاه می‌دارند.

همچنین نوروز در میان اعراب جنوب عراق رایج هست و در روز نوروز آنها به سبزه زارها و مناطق سر سبز می‌روند. بخصوص دیدار از ایوان مداین در این روز از جمله پلن‌های اعراب جنوب و شرق عراق هست.

در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۹ (۱۰ فروردین ۱۳۸۸)، پارلمان فدرال کانادا، نخستین روز بهار هر سال را به عنوان نوروز (Nowruz Day)، عید ملی ایرانیان و زیادی اقوام دیگر نامگذاری کـــرد.

در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۰، سازمان ملل متحد با تصویب یک قطعنامه در مقر سازمان ملل متحد، عید نوروز را به عنوان روز بین‌المللی نوروز و فرهنگ صلح در جهان به حتمیت شناخت.

آیین های نوروز NowRuz

خانه‌تکانی در نوروز

خانه‌تکانی یکی از آیین‌های نوروزی هست که آقام برخی مناطقی که نوروز را
جشن می‌گیرند به آن پایبندند. در این آیین، پایان خانه و وسایل آن در آستانه
نوروز گردگیری، شستشو و تمیز می‌شوند. این آیین در کشورهای مختلف از جمله
ایران، تاجیکستان و افغانستان برگزار می‌شود.

افروختن آتش در نوروز


رسم افروختن آتش، از زمان‌های کهن در برخی مناطق علاقه‌مند به نوروز متدنخست
انجام گرفته‌هست. در ایران، جمهوری آذربایجان و بخش‌هایی از افغانستان، این رسم
به‌صورت روشن کـــردن آتش در شب آخرین چهارشنبه سال متدنخست هست. این مراسم
چهارشنبه‌سوری نام دارد.


در کـــردستان در روز نوروز مراسم آتش نوروزی (به کـــردی ئاگر نه‌وروزی Agir
Newrozî) انجام می‌شود. پریدن از روی آتش در ایام نوروز در ترکمنستان نیز
رایج هست.

همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بام‌ها در میان برخی از
زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم هست.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6721_177.jpg

سفره‌های نوروزی


در زیادی از نقاط ایران، جمهوری آذربایجان و برخی از نقاط افغانستان، (haft seen) سفره هفت سین
پهن می‌شود. در این سفره، هفت چیز قرار می‌گیرد که با حرف س آغاز انجام گرفته
باانجام گرفت؛ مثل سیر، سنجد، سمنو، سیب و… به هفت‌سینی که چیده می‌شود معانی
خاصی نسبت داده‌اند. مثلاً سیب را نماد زیبایی و تندرستی، سنجد را نماد عشق
و محبت، و سکه را رزق و روزی نقل کرد‌اند. سفره نوروز از زمانهای کهن بوده
اما به این صورت بوده‌هست که سفره‌ای را پهن می‌کـــردند و در بشقابهای سفالی و
یا فلزی، انواع آجیل‌های خشک‌انجام گرفته مانند توت خشک، برگه خشک انجام گرفته زردآلو و
هلو و پختیک (پخته انجام گرفته و خشک انجام گرفته لبو) و عسل و سرشیر خشک انجام گرفته، کلوچه، گعگ
(کیک) قطاب و نان سرموکی و… می‌گذاشتند؛


تخم مرغ رنگ‌انجام گرفته از اجزای اصلی این سفره‌ها بود. در این سفره، بعضی چیزها
فقط جنبه زیبایی و نمادین داشت مانند تخم مرغ و آیینه؛ ولی سایر چیزها برای
خوردن و پذیرایی میهمانان بوده هست و هر زمان که پایان می‌انجام گرفت بلافاصله
صاحبخانه ظروف را مجدد برای میهمانان جدید پر می‌کـــرد.


اما اینکه هفت چیز با نام سین باانجام گرفت، پدیده جدیدی هست و مستندات تاریخی
ندارد. به صورت حتم سفره نوروزی همواره دارای سمبل و نمادها بوده هست اما به نظر
می‌رسد گذاشتن هفت جزء آغازشونده با حرف سین در سفرهٔ نوروزی پدیده‌ای هست
که روایتهای آن افزایش از اواخر دوره قاجار رایج انجام گرفته و پیشینهٔ تاریخی ندارد
و توسط رسانه‌ها فراگیر انجام گرفته‌هست.


یکی از ضروریات عیدنوروز لباس نو و حمام رفتن بوده هست، آقاان و خانومان قبل
از فرارسیدن نوروز به حمامهای خانومانه و یا آقاانه می‌رفتند و شلوغ‌ترین
روزهای گرمابه‌ها، همان تعداد روز سال نو بود. در گرمابه‌های قدیمی که
معمولاً با چوب و هیزم در (گرخانه)Gor Khaneh یا (آتش خانه) آب داخل خزانه
را که بر روی دیگهای بزرگ قرار داشتند گرم می‌کـــرد، حمامی‌ها لازم بوده که
یک ذخیرهٔ ویژه چوب و هیزم را برای روزهای نوروز ذخیره کنند.


در قرون گذشته زیادی از خانواده‌ها سالی فقط یکبار می‌توانستند پلو بخورند
و آن هم شب نوروز بود. شب نوروز، همه آقام و یا اکثراً پلو یا چلو خورشت
می‌خوردند. از این پلو نوروزی برای فقرا، سلمانی (آرایشگر) و حمامی (مسئول
آتش حمام) و برای کدخدای و روحانی (معلم سنتی) محل پیشکش می‌بردند؛ و آنها
با حجم زیادی از پلو روبرو بودند و ناچار بودند آنها را خشک کـــرده و در
فردا هستفاده کنند.


پهن کـــردن سفرهٔ نوروزی در ایران آداب و رسوم خاصی دارد و روی سفره اجزای
دیگری به‌ویژه آینه، شمع، و آب نیز حضور دارند. از دیگر اجزای سفرهٔ امروزی
می‌شود از ماهی و تخم مرغ رنگ‌انجام گرفته یاد کـــرد.


در کابل و منطقههای شمالی افغانستان، سفره هفت میوه متدنخست هست. در این سفره،
هفت میوه قرار می‌گیرد، از جمله؛ کشمش سبز و سرخ، چارمغز، بادام، پسته،
زردآلو و سنجد.چیدن سفره‌ای مشابه با هستفاده از میوه خشک انجام گرفته، در بین
شیعیان پاکستان هم مرسوم هست.


علاوه بر این، سفره هفت شین در میان زرتشتیان، و سفره هفت میم در برخی نقاط
واقع در هستان فارس در ایران متدنخست هست. در جمهوری آذربایجان، عدد هفت
اهمیتی ندارد و بر روی سفره‌های نوروزی خود، آجیل قرار می‌دهند.

نوروز سال ۹۷

http://resimkoy.xyz/wp-content/uploads/2017/10/6725_775.jpg

غذاهای نوروزی


کی از متدنخست‌ترین غذاهایی که به معقولت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک،
سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) هست. این غذا با هستفاده از جوانه گندم تهیه
می‌شود.


کی از متدنخست‌ترین غذاهایی که به معقولت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک،
سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) هست. این غذا با هستفاده از جوانه گندم تهیه
می‌شود. در افزایش کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، این غذا طبخ می‌شود.
در برخی از کشورها، پختن این غذا با آیین‌های خاصی همراه‌هست. خانومان و
دختران در مناطق مختلف ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان
سمنو را به‌صورت دسته‌جمعی و گاه در طول شب می‌پخانومد و درهنگام پختن آن،
سرودهای مخصوصی می‌خوانند. برای نمونه در افغانستان، در یکی از مشهورترین
ترانه‌ها، این بیت به تکرار خوانده می‌شو:


سمنک در جوش ما کفچه خانومیم – دیگران در خواب ما دف چه خانومیم


پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم هست. برای مثال، سبزی‌پلو با ماهی را
در شب عید و شیرینی‌هایی مانند نان نخودچی تننخست می‌شود؛ در افغانستان سبزی
چلو با ماهی، در تاجیکستان باج، در ترکمنستان نوروزبامه، در قزاقستان
اویقی آشار، و در بخارا نیز انواع سمبوسه پخته می‌شود. به‌طور کلی پختن
غذاهای نوروزی در هر ناحیه‌ای که نوروز جشن گرفته می‌شود، مرسوم هست و هر
ناحیه غذاها و شیرینی‌های مخصوص به خود را دارد.

دید و بازدید نوروزی


دید و بازدید عید یا عید دیدنی یکی از سنت‌های نوروزی هست که در افزایش
کشورهایی که آن را جشن می‌گیرند، متدنخست هست. در برخی از مناطق، یاد کـــردن
از گذشتگان و حاضر انجام گرفتن بر مزار آنان در نوروز نیز رایج هست. روز نوروز با
بازدید و دیدار اقوام و خویشان شروع می‌شود. این سالها معمولاً در منطقههای
کوچک رفتن به آرامگاه شهیدان و بازدید از خانواده شهیدان نیز رسم انجام گرفته هست.

لباس نو و پاک نوروزی


حمام رفتن و پوشیدن پوشاک نو بخشی از ضروریات روز نوروز هست که افراد حتماً
بایستی با لباس نو و پاک به دیدار اقوام و دوستان می‌رفتند. جملی کارری در
سفر نامه اش می‌نویسد:


“ایرانیان در این روز لباس نو می‌پوشند. حتی اگر کسی پول هم نداشته باانجام گرفت،
مبلغی از دیگران قرض می‌کند و برای خود و بستگان و خانواده‌اش لباس و کفش
نو تهیه می‌کند. زیرا معتقدند کسی که سال نو را با لباس کهنه آغاز کند، از
خوشی‌های تازه سال جدید بی‌بهره خواهد ماند. از دیگر مراسم عید نوروز، یکی
هم آماده کـــردن انواع غذاهای لذیذ در خانه‌ها و پذیرایی گرم از دوستان و
آشنایان هست.”


در قدیم معمولاً لباس قومی و ملی هر ناحیه‌ای در ایران متفاوت بود. بخصوص
هر قبیله و ایل ممکن بود نوع کلاهی که بر سر می‌گذاشتند متفاوت باانجام گرفت و در
نوروز لباس قومی معمول بوده هست در افزایش مناطق ایران یک شنل بشکل عبا
آقاها بر دوش می‌انداخته‌اند امروزه مدیر جمهور افغانستان از این شنل برای
اعیاد حتمی هستفاده می‌کند. از دوره رضا شاه پوشش‌های متفاوت قومی که بعضاً
نشانه‌هایی از تفاخر همراه داشت برچیده انجام گرفت و لباس سراسری ایران هستاندارد
کت و شلوار و کلاه فرنگی حتمیت یافت.

طبیعت‌گردی نوروزی


آقام ایران در روز ۱۳ فروردین، به مکان‌های طبیعی مانند پارک‌ها، باغ‌ها،
جنگل‌ها و مناطق خارج از منطقه می‌روند. این مراسم سیزده‌به‌در نام دارد. از
کارهای رایج در این جشن، گره زدن سبزه هست.


مراسم سیزده‌به‌در در مناطق غربی افغانستان، ازجمله منطقه هرات نیز برگزار
می‌شود. با وجودی که روز سیزدهم فروردین در کشور افغانستان جزو تعطیلات
حتمی نیست، اما آقام این مناطق برای گردش در طبیعت، عملاً کسب و کار خود را
تعطیل می‌کنند. آقام این ناحیه، همچنین نخستین چهارشنبه سال را نیز با گردش
در طبیعت سپری می‌کنند.


علاوه بر این، ساکنان کابل، در طول دو هفته نخست سال جدید، برای گردش به
همراه خانواده به مناطقی که در آنها گل ارغوان می‌روید، می‌روند.


یکی دیگر از آیین‌های نوروز که در آسیای میانه و کشور تاجیکستان مرسوم هست،
مراسم گل‌گردانی و بلبل‌خوانی هست. گل گردان‌ها از دره و تپه و دامنهٔ
کوه‌ها، گل چیده و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرارسیدن
عروس سال و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده می‌دهند.

نوروزخوانی


نوروز خوانی یا بهارخوانی یا نوروزی، گونه‌ای از آواز خوانی هست که در
گذشته در ایران رواج داشته‌هست. در حال حاضر رواج این گونه آواز خوانی
افزایش در هستان‌های ماخانومدران و گیلان هست.


در نوروز خوانی، افرادی که به آن‌ها نوروز خوان نقل کرد می‌شود، پیش از آغاز
فصل بهار، به صورت دوره‌گردی به منطقهها و روستاهای مختلف می‌روند و اشعاری
در مدح بهار یا با ذکر مفاهیم مذهبی به صورت بداهه یا از روی حافظه
می‌خوانند. این اشعار اکثرأ به زبان‌های طبری و زبان گیلکی می‌باانجام گرفت. این
اشعار افزایش بصورت ترجیع‌بند بوده و توسط یک یا تعداد شخص، به صورت با هم
خوانده می‌شود.